Kroszonki – dla wybranka serca i niechcianego kawalera

Czerwoną, ozdobioną misternym kwiatowym wzorem kroszonkę panna chowała tylko dla wybranka serca; żółtą - z niegotowanego jaja - miała dla chłopaka, którego nie lubiła. Ładne lub majętne panny musiały przygotować nawet kilkadziesiąt kroszonek na Wielkanoc.
REKLAMA


Puls HR Puls HR

Kroszonki – dla wybranka serca i niechcianego kawalera

Kroszonki to kolorowe, zdobione, wielkanocne jaja. Dziś są głównie ozdobą. Przed laty służyły wielkanocnemu obrzędowi: panny obdarowywały nimi kawalerów w poniedziałek wielkanocny, gdy ci je oblewali. „Dziewczyny musiały przygotować tych jajek sporo, zwłaszcza jeśli cieszyły się wzięciem” – powiedział PAP Bogdan Jasiński z Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu. „Jeśli w lany poniedziałek przyszło do takiej panny np. dwudziestu kawalerów, to każdy musiał dostać jajo. A każde takie jajo musiało być inne, bo miało swoje znaczenie - dziś często zapomniane” – dodał.

Symboliczny był przede wszystkim kolor kroszonki. Czerwona, nawiązująca do symboliki życia, w panieńskim koszyczku była jedna, przeznaczona dla wybranka serca. Dostawał ją chłopak, którego panna widziałaby wkrótce w roli męża. „Jeśli do tego na jajku było serce albo wierszyk w stylu +Kogo w sercu mam temu je dam+, to wszystko było jasne” – tłumaczył Jasiński

Brązowe czy zielone jajka dostawali chłopcy lubiani, którzy po znajomości z darującą im je panną nie mogli sobie wiele obiecywać. Czarne jaja zarezerwowane były dla osób szanowanych czy starszych – sołtysa, księdza, nauczyciela. Żółte natomiast dla chłopaków nielubianych. „Najczęściej były to też jajka niegotowane. Gdy przychodził niechciany kawaler, dziewczyna zręcznym ruchem wkładała mu żółtą kroszonkę do kieszeni i rozbijała. Był to dla niego sygnał, by lepiej do tego domu więcej nie przychodził” – mówił Jasiński.

Kroszonki, znane głównie na Śląsku i Opolszczyźnie, robi się z farbowanych wydmuszek lub jaj ugotowanych na twardo. Zdobi się je w misterne, wydrapywane nożykiem wzory. Najczęściej zdobieniami są motywy roślinne, ale mogą się też na jajkach pojawiać wydrapane zajączki, kurczaczki, wielkanocne baranki, serca czy wierszyki.

Jak mówił Jasiński przed laty skorupki jaj, na których potem powstawały wzory, farbowało się najczęściej w łupinach cebuli, a także korze dębu czy NP. burakach. „Dziś panie używają do tego najczęściej farb do tkanin albo farb spożywczych” – wyjaśnił.

Tłumaczył, że do wydrapywania wzorów najlepszy jest natomiast nożyk rytowniczy, wykonany ze specjalnego gatunku stali. „Takich nożyków twórczynie ludowe mają często kilka, by uzyskiwać różne grubości wzoru” – wyjaśniał Jasiński i dodał, że część pań zdobi kroszonki także nożykami do tapet, a nawet wiertłami obrotowymi.

CZYTAJ DALEJ »
Podobał się artykuł? Podziel się!

REKLAMA

Nie ma jeszcze komentarzy. Kliknij aby dodać komentarz.

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.